Monthly Archives: december 2016

Natuur vs. Cultuur (?)

Het symposium ‘Waddenland Outstanding‘ vond van 1 t/m 3 december plaats in Husum, Duitsland. Het meerdaags symposium, georganiseerd door onder andere de Waddenacademie, was gericht op de ‘Waddencultuur’ en de relatie tussen cultuur en natuur in het internationale Waddengebied.

Fish & Farm was hierbij aanwezig, samen met Barbara Rodenburg (Visserijbedrijf TS31 Internos, ’t Ailand & Stichting Goede Vissers). Een opvallende terugkerende discussie was het kunstmatige (beleidsmatige veelal) onderscheid tussen cultuur en natuur. Het Waddengebied is aangemerkt als ‘UNESCO Natural Heritage’ site, maar zoals werd opgemerkt bij de slotconclusie kan de categorisering ‘natural’  gezien worden als een overwinning van één van de lobbyende partijen, in dit geval de natuur-georienteerde organisaties. Het Waddengebied is evengoed een cultural heritage site, een gebied met een eigen socio-economische structuur, een gebied waar natuur en cultuur in elkaar opgaan. Het labelen van een gebied is niet meer dan dat, een label.

Vaak voelen bewoners en gebruikers van een gebied een zekere weerstand tegen natuurbescherming in ‘hun’ gebied. Dit kom ik in het werk met Fish & Farm ook tegen. De term natuur sluit gevoelsmatig cultuur (de mens) buiten. Echter, wanneer men natuur beschouwt als ‘hetgeen wat onaangeroerd is door de mens’ en cultuur als ‘hetgeen wat beïnvloed is door de mens’ is er in Nederland amper sprake van natuur, en valt zeker het Waddengebied inclusief de Waddenzee onder cultuurgebied. De ongerepte natuur waar, in extreme en minder extreme mate, naar gestreefd wordt door diverse natuurorganisaties is daarin niet meer dan een denkbeeld.

Wanneer we vervolgens hetgeen wat wij natuur noemen en het belang wat wij hechten aan natuurbescherming als een cultuurelement beschouwen, biedt dit een ander perspectief. Het uitgangspunt is dat we  cultuur beschermen en daarmee rekening houden met de normen en waarden die binnen die cultuur geldend zijn ook met betrekking tot de omgeving. We beschermen de gebruiker, de bewoner én erkennen dat het beschermen van de semi-natuurlijke cultuurgebieden waarin zij opereren daar een onderdeel van is en behouden moeten blijven voor het nageslacht. Deze kijk op cultuurbescherming gaat uit van de bescherming van de waarde die de omgeving biedt voor de mens, in plaats van ‘natuurbescherming’ als op zichzelf staand geheel. Waarde wordt niet alleen uitgedrukt in economisch belang, maar zeker ook in kwaliteit van de leefomgeving, woon- werkplezier en leefbaarheid.

In Nederland is ‘puur natuur’ (uitgaand van de hierboven genoemde definitie) meer een marketingkreet dan dat het handvatten geeft voor samenwerking met zij die hun omgeving goed kunnen beheren. En daar moeten we het tenslotte van hebben.